Elke werkgever moet bedrijfshulpverlening regelen. Dat weten de meeste ondernemers wel. Lastiger is de vraag wanneer het goed genoeg geregeld is. De Arbowet noemt geen vast aantal bhv’ers en schrijft geen apparatuur voor. De wet zegt vooral wat het resultaat moet zijn. Hoe je daar komt, mag je zelf bepalen. Die vrijheid klinkt prettig. Maar na een incident moet je wel kunnen laten zien dat je het goed had geregeld. In dit artikel lees je wat er in de wet staat, waar werkgevers vaak iets over het hoofd zien en waarom de communicatie tussen bhv’ers daar ook bij hoort.
Wat staat er in de wet?
De basis staat in artikel 3, eerste lid, onder e van de Arbeidsomstandighedenwet. Een werkgever moet doeltreffende maatregelen nemen voor eerste hulp bij ongevallen, brandbestrijding en de evacuatie van werknemers en andere aanwezigen. In hetzelfde artikel staat nog iets wat vaak wordt overgeslagen: de werkgever moet ook goede verbindingen onderhouden met de externe hulpdiensten.
Artikel 15 werkt dit verder uit. De werkgever wijst een of meer werknemers aan als bedrijfshulpverlener. Zij hebben ten minste drie taken:
- eerste hulp verlenen bij ongevallen;
- brand beperken en bestrijden, en de gevolgen van ongevallen beperken;
- in noodsituaties alle werknemers en andere personen in het gebouw alarmeren en evacueren.
Daarna komt de zin waar het in de praktijk vaak om draait. Bhv’ers moeten zo goed opgeleid en uitgerust zijn, in zo’n aantal en zo georganiseerd, dat ze deze taken naar behoren kunnen uitvoeren.
Geen vast aantal, wel een onderbouwing
Vroeger gold de vuistregel van één bhv’er per vijftig werknemers. Die staat niet meer in de wet. Hoeveel bhv’ers je nodig hebt, volgt nu uit je eigen risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E). Daarin bekijk je onder andere:
- hoeveel mensen er tegelijk aanwezig zijn, ook bezoekers, klanten en leerlingen;
- of er in ploegen, in het weekend of ’s avonds wordt gewerkt;
- hoe het gebouw in elkaar zit: verdiepingen, kelders, magazijnen, buitenterrein;
- of er met gevaarlijke stoffen of machines wordt gewerkt;
- hoe snel de hulpdiensten ter plaatse kunnen zijn.
Je bent dus niet klaar als je bhv’ers hebt aangewezen. Je moet ook kunnen uitleggen waarom dit aantal en deze indeling passen bij jouw situatie. Heeft een bedrijf drie bhv’ers, maar zijn twee van hen nooit tegelijk aanwezig? Dan zegt dat aantal op papier weinig.
‘’Voldoende uitgerust’’: daar hoort communicatie bij
Bij uitrusting denken de meeste werkgevers aan een verbandtrommel, een AED en blusmiddelen. Dat klopt, maar bij alarmeren en evacueren draait het ook om iets anders: bhv’ers moeten elkaar snel kunnen bereiken.
Veel organisaties gaan ervan uit dat iedereen een mobiele telefoon bij zich heeft. In een noodsituatie werkt dat minder goed dan je denkt. Je moet een nummer kiezen en wachten tot iemand opneemt. Je bereikt maar één persoon tegelijk. En in een kelder, parkeergarage of achterin een betonnen hal valt het bereik vaak weg. Moet een bhv’er drie collega’s bellen voordat de ontruiming kan beginnen, dan gaan er minuten verloren.
Daarom werken veel organisaties met een BHV-portofoon. Met één druk op de knop hoort het hele team hetzelfde bericht. Met een oortje of headset horen bezoekers niet elke melding mee. Zo voorkom je onrust, en heeft de bhv’er toch zijn handen vrij voor een brancard of een deur. De wet verplicht geen portofoon. Maar wie in de RI&E vastlegt hoe de bhv’ers elkaar bereiken, kan later laten zien dat er over is nagedacht.
Mag je zomaar een portofoon gebruiken?
Ook hier speelt regelgeving mee. Radiofrequenties zijn niet vrij te gebruiken. In Nederland houdt de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) toezicht op het gebruik ervan. Voor de meeste bedrijven is er een eenvoudige route: portofoons op PMR446. Dat is een Europese frequentieband rond 446 MHz die je zonder vergunning mag gebruiken, ook zakelijk. Daar gelden wel voorwaarden voor. Het zendvermogen is maximaal 0,5 watt en de antenne zit vast aan het toestel.
Voor een kantoor, winkel of school is dat meestal genoeg. In grote complexen met veel beton, of op een uitgestrekt terrein, kan het bereik tekortschieten. Dan is een toestel met een vergunning van de RDI een optie. Test daarom altijd vooraf of je op elke verdieping en in de kelder verbinding hebt. Een test op een rustige dinsdagochtend is beter dan een verrassing tijdens een echte ontruiming.
Let ook op privacy. Een vergunningvrij kanaal is gedeeld. Anderen in de buurt kunnen meeluisteren, ook als je een privacycode gebruikt. Gegevens over iemands gezondheid zijn onder de AVG bijzondere persoonsgegevens. Spreek dus af dat bhv’ers via de portofoon geen namen van slachtoffers noemen. Een locatie en een korte omschrijving zijn genoeg.
Aansprakelijkheid: de werkgever moet het aantonen
Gaat het mis, dan speelt artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek een rol. Een werkgever is aansprakelijk voor schade die een werknemer oploopt tijdens zijn werk. Dat is anders als de werkgever kan aantonen dat hij zijn zorgplicht is nagekomen. De bewijslast ligt dus grotendeels bij de werkgever. Een goede voorbereiding is daarom niet alleen veiliger, maar ook juridisch verstandig.
Daarnaast kan de Nederlandse Arbeidsinspectie controleren of de bedrijfshulpverlening op orde is. Ontbreekt er iets, dan kan zij een eis tot naleving opleggen of een boete geven.
Wat leg je vast?
Met deze punten op papier sta je sterker, tegenover de inspectie én bij een claim:
- Een actuele RI&E met daarin de onderbouwing van het aantal bhv’ers en hun indeling.
- De aanwijzing van de bhv’ers, het liefst schriftelijk, met hun taken.
- Opleiding en herhaling. De wet noemt geen vaste termijn, maar een jaarlijkse herhaling is in de praktijk gebruikelijk.
- Een ontruimingsplan en oefeningen, met een korte evaluatie na elke oefening.
- Communicatieafspraken: welk kanaal de bhv’ers gebruiken, wie de leiding heeft, wie 112 belt en wie de hulpdiensten bij de ingang opvangt. Zo voldoe je ook aan de plicht om verbindingen met externe hulpverleners te onderhouden.
Tot slot
De Arbowet geeft werkgevers veel ruimte om BHV zelf in te richten. Daar staat wel iets tegenover: je moet kunnen uitleggen waarom jouw aanpak werkt. Juist de praktische kant, zoals hoe bhv’ers elkaar binnen een paar seconden bereiken, wordt vaak vergeten. Wie dat goed regelt en vastlegt, beschermt zijn mensen en staat juridisch sterker.